𝙁𝙡𝙤𝙧𝙖 : “พรวด” ไม้พุ่มดอกงามหลากสรรพคุณ สุกใสในป่าไทย . พรว

𝙁𝙡𝙤𝙧𝙖 : “พรวด” ไม้พุ่มดอกงามหลากสรรพคุณ สุกใสในป่าไทย
.
“พรวด” หรือที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Rhodomyrtus tomentosa (Aiton) Hassk. พืชในวงศ์ชมพู่ (Myrtaceae) ซึ่งเป็นพืชเพียงชนิดเดียวในสกุลนี้ที่สามารถพบได้ในประเทศไทย โดยชื่อสกุลของมันถูกตั้งขึ้นตามภาษากรีกโบราณจากคำว่า “rhodo” ที่แปลว่าสีแดง และ “myrtos” พืชวงศ์ Myrtaceae ซึ่งสะท้อนถึงเอกลักษณ์ของดอกพืชในสกุลนี้ที่มักมีสีสันโทนแดงสดใส
.
ในเชิงลักษณะทางพฤกษศาสตร์ “พรวด” จัดเป็นไม้พุ่มที่มีความสูงประมาณ 1 ถึง 4 เมตร เอกลักษณ์ที่เด่นชัดคือเปลือกต้นที่สามารถลอกออกเป็นแผ่นบาง ๆ ได้ ตามกิ่งก้าน แผ่นใบด้านล่าง ก้านใบ ช่อดอก รวมถึงกลีบเลี้ยงและผล จะมีขนสั้นหนานุ่มสีเทาปกคลุมอยู่ ใบของพรวดเป็นใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปไข่ แผ่นใบมีความหนาและมีเส้นแขนงใบข้างละ 1 เส้นที่วิ่งออกจากโคนใบเรียงโค้งไปจรดกันเป็นเส้นขอบในอย่างสวยงาม
.
สำหรับดอกของพรวดจะออกเป็นช่อกระจุกซ้อนตามซอกใบ โดยส่วนใหญ่จะพบเป็นดอกเดี่ยว มีฐานดอกรูปถ้วยและกลีบเลี้ยงติดทน ปลายมน ตัวดอกมีกลีบดอกสีชมพูอมขาวรูปไข่กว้าง เกสรเพศผู้มีจำนวนมากโดดเด่นด้วยก้านชูอับเรณูสีแดง และมีต่อมขนาดเล็กที่ปลายอับเรณู โดยมีรังไข่อยู่ใต้วงกลีบ เมื่อดอกเจริญเติบโตกลายเป็นผล จะมีลักษณะเป็นผลสดรูปทรงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ถึง 1.5 เซนติเมตร มีขนหนานุ่มสีเทาปกคลุม เมื่อผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีดำอมม่วง ภายในมีเมล็ดสีน้ำตาลรูปคล้ายไตจำนวนมากที่มีปุ่มกระจายอยู่ทั่วผิว
.
ด้านการกระจายพันธุ์ในระดับสากล พรวดสามารถพบได้กว้างขวางในภูมิภาคเอเชียเขตร้อนและออสเตรเลีย ตั้งแต่อินเดีย ศรีลังกา พม่า จีน ภูมิภาคอินโดจีน มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ไปจนถึงหมู่เกาะโมลุกกะและซูลาเวซี สำหรับในประเทศไทย พรวดกระจายพันธุ์อยู่ตามภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงใต้ ภาคตะวันตกเฉียงใต้ และภาคใต้ โดยมักขึ้นตามสภาพป่าชายหาด ชายป่าพรุ และป่าดิบเขา ตั้งแต่ระดับความสูงใกล้ระดับน้ำทะเลไปจนถึงความสูงประมาณ 1,300 เมตร นอกจากนี้ พรวดยังเป็นสมุนไพรท้องถิ่นที่มีคุณค่า โดยตามตำรายาพื้นบ้านระบุว่า ส่วนรากของพรวดมีสรรพคุณทางยาในการช่วยแก้ปวดท้อง แก้ท้องเสีย และบรรเทาภาวะตกเลืoดหลังคลอดของสตรีได้อีกด้วย
.
ด้วยความที่พืชชนิดนี้เติบโตในหลายภูมิภาค จึงมีชื่อเรียกท้องถิ่นที่หลากหลายแตกต่างกันไปตามวัฒนธรรม เช่น ในภาษาอังกฤษจะรู้จักกันในชื่อ Downy myrtle, Hill gooseberry หรือ Rose myrtle ขณะที่ในไทยมีชื่อเรียกมากมายตามภูมิภาค เช่น ชาวตราดเรียกว่า “พรวด” ปราจีนบุรีเรียกว่า “พรวดกินลูก” ระยองเรียกว่า “พรวดผี” ชลบุรีเรียกว่า “พรวดใหญ่” จันทบุรีเรียกว่า “ซวด” ส่วนทางภาคใต้และชุมพรจะนิยมเรียกว่า “โทะ” หรือ “กาทุ” รวมไปถึงชื่อในภาษามาลายูท้องถิ่นอย่าง “กามูติง” “มูติง” และภาษาของชาวส่วยที่เรียกว่า “ง้าย” เป็นต้น การทำความเข้าใจและรวบรวมข้อมูลพรรณไม้เหล่านี้ ไม่เพียงแต่เป็นการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ แต่ยังเป็นการสืบสานภูมิปัญญาพื้นบ้านในการใช้ประโยชน์จากพืชพรรณอย่างยั่งยืนต่อไป

พรวด:ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ เกสรเพศผู้จำนวนมาก ผลมีขนสั้นหนานุ่มสีเทา กลีบเลี้ยงติดทน (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิงChen, J. and L.A. Craven.(2007). Myrtaceae. In Vegetation of China Vol. 13: 330–331.
Parnell, J. and P. Chantaranothai.(2002). Myrtaceae. In Vegetation of Thailand Vol. 7(4): 809–811.

สารานุกรมพืชในประเทศไทย พรรณไม้น่ารู้ หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ DNPnews พรวด ต้นโทะ #RhodomyrtusTomentosa สมุนไพรไทย ความหลากหลายทางชีวภาพ พฤกษศาสตร์ไทย



RSS) ——— ที่มา : เพจ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ——— www.ด่วน.com อัพเดท ข่าวด่วน ข่าวร้อนประเด็นดังทุกภาคทั่วไทย 🇹🇭

ผู้เรียบเรียง