รายงานโดย มูฮำหมัด ดือราแม  มูฮัมมัดอัณวัร หะยีเต๊ะ จาก Proj

มูฮัมมัดอัณวัร หะยีเต๊ะ จาก Projek Sama Sama ตั้งคำถามชวนคิด ถึงอนาคตการเมืองเชิงอัตลักษณ์ “พรรคประชาชาติ” เป็น “ปาตีกีตอ” ของคน “มลายูอิสลามปาตานี” ยังได้อีกไหม เมื่อคะแนนนิยมลดลงเกือบครึ่ง จำนวน สส.หายไปหลายคน คะแนนหายไปไหน หายไปได้อย่างไร

พรรคการเมืองที่ถูกเคลมว่า “พรรคของเรา” หรือ “ปาตีกีตอ” มากที่สุดในพื้นที่ปาตานี/ชายแดนใต้ คือ “พรรคประชาชาติ” ในความหมายที่ว่า “พรรคของคนมลายูมุสลิมปาตานี”

ทว่า จำนวน สส.ในการเลือกตั้งล่าสุด ลดเหลือแค่ 5 คน อาจถึงขั้นหายไปจากนิยามการเมืองเชิงอัตลักษณ์มลายูมุสลิมของพี่น้องในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ในอนาคตหรือไม่ ?

หากย้อนกลับไปดูบรรยากาศในช่วงหาเสียงเลือกตั้งที่ผ่านๆ มา ผู้สมัครของพรรคประชาชาติมักใช้วาทะความเป็นมลายูและศาสนาอิสลามมาใช้ปราศรัยหาเสียงอย่างดุเดือดเข้มข้น จนบางประโยคกลายเป็นไวรัลที่คนติดตามการเมืองในพื้นที่ได้วิพากษ์วิจารณ์กันอย่างออกรส

แต่ทว่า ในการหาเสียงเลือกตั้งครั้งล่าสุด วาทกรรมที่อิงศาสนาอย่าง เรือโนอา หรือเวาะห์ซือแบะ (ลูกประคำ) ดูเหมือนจะไม่ช่วยอะไรมาก ร่วมกับปัจจัยอื่นๆ อีกหลายอล่าง คะแนนเสียงของพรรคประชาชาติจึงได้น้อยลงกว่าเดิมมาก

พรรคประชาชาติ ก่อตั้งเมื่อปี 2561 มีวันมูหะมัดนอร์ มะทา เป็นหัวหน้าพรรคคนแรก

ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เมื่อปี 2562 พรรคประชาชาติ ได้ สส.รวม 7 คน เป็นแบบแบ่งเขต 6 คน ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้(จากทั้งหมด 12 เขต) และได้ สส.บัญชีรายชื่อ 1 คน ก็คือ อาจารย์วันนอร์เอง

ต่อมาในการเลือกตั้งปี 2566 พรรคประชาชาติได้ สส.รวม 9 คน จาก สส.เขต 7 คน (จากทั้งหมด 13 เขต) จากแบบบัญชีรายชื่อ 2 คน แต่เมื่ออาจารย์วันนอร์ ได้เป็นประธานสภาผู้แทนราษฎรจึงลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรค

ที่ประชุมใหญ่ของพรรคเมื่อเดือนสิงหาคมปีเดียวัน (2566) มีมติเลือก พันตำรวจเอกทวี สอดส่อง อดีตเลขาธิการพรรคขึ้นเป็นหัวหน้าพรรค และซูการ์โน มะทา น้องชายของอาจารย์วันนอร์ เป็นเลขาธิการพรรค

มาถึงการเลือกตั้งครั้งล่าสุดเมื่อ 8 ก.พ. 2569 พรรคประชาชาติได้ สส. ลดลงเหลือ 5 คน เป็นแบบเขต 4 คน (จากทั้งหมด 13 เขต) และแบบบัญชีรายชื่อ 1 คน

คะแนนนิยมที่หายไปไหนและหายไปได้อย่างไร

อันที่จริง ความนิยมของพรรคประชาชาติน่าจะเริ่มหดหายไปหลังปี 2567 ตามการสำรวจของ Projek Sama Sama ซึ่งเป็นเพจของกลุ่มติดตามการเมืองในพื้นที่ปาตานี/ชายแดนใต้ (รวม 4 อำเภอของสงขลา)

มูฮัมมัดอัณวัร หะยีเต๊ะ จาก Projek Sama Sama เปิดเผยว่า ทุกๆ ปลายปี Projek Sama Sama จะสำรวจความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่ปาตานีหรือชายแดนภาคใต้ต่อพรรคการเมือง และ สส. ในพื้นที่ในรูปแบบออนไลน์โดยทำ Google make แล้วแชร์ไปยังเครือข่ายในทุกอำเภอ (ไม่ได้อิงหลักวิชาการ)

มูฮัมมัดอัณวัร หะยีเต๊ะ

การสำรวจล่าสุดปี 2568 ระหว่างวันที่ 21-27 ธันวาคม 2568 ก่อนการรับสมัคร สส.แบบแบ่งเขตครั้งล่าสุด มี 3คำถามหลักคือ 1) ถ้ามีการเลือกตั้งเร็วๆ นี้ คุณจะเลือก สส.เขตของพรรคไหน 2) ใครสมควรได้เป็นนายกรัฐมนตรี และ 3)จะเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบให้มีรัฐธรรมนูญใหม่

ที่น่าสนใจคือ คำตอบข้อแรก เรื่อง สส.เขต ปรากฏว่าไม่มีใครในดวงใจราว ๆ 40% อันดับ 2 พรรคประชาชน 27% และพรรคประชาชาติ 18%

“เมื่อนำไปเทียบกับผลสำรวจของปลายปี 2567 เห็นได้ชัดเจนว่า พรรคประชาชาติคะแนนนิยมลดลงจาก 30% เหลือ 18% ในขณะที่คะแนนนิยมของพรรคประชาชนเพิ่มขึ้นแค่ 2% เท่านั้น”

คำถามคือ คะแนนนิยมของพรรคประชาชาติหายไปไหนและหายไปได้อย่างไร จาก 30% ลดเหลือ 18% คนจะหันไปเลือกพรรคประชาชนก็ไม่น่าจะใช่ เพราะคะแนนนิยมของพรรคประชาชนเพิ่มขึ้นแค่ 2%

เรื่องนี้ทางทีมงาน Projek Sama Sama มีการวิเคราะห์ภายในว่า มีสาเหตุมาจาก

1. ช่วงที่พรรคประชาชาติเป็นฝ่ายรัฐบาลและหัวหน้าพรรคเป็นรัฐมนตรี ล่อยให้คดีตากใบหมดอายุความ
2. ไม่สามารถนำตัวเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ตากใบมาขึ้นศาลได้ และ
3. กรณีที่รัฐบาลส่งชาวมุสลิมอุยกูร์กลับไปยังประเทศต้นทาง

ส่วนสาเหตุอื่นๆ ซึ่งอาจจะมี แต่ทางทีมงานไม่ได้วิเคราะห์เพิ่ม

ความนิยมลดเมื่อเปลี่ยน “วันนอร์” เป็น “ทวี สอดส่อง”

อีกคำถามที่น่าสนใจกรณีพรรคประชาชาติ คือ คำตอบว่าใครสมควรเป็นนายกรัฐมนตรีของไทย ปรากฏว่า มีคนเลือก พันตำรวจเอกทวี สอดส่อง หัวหน้าพรรคประชาชาติแค่ 4.5% ยังแพ้กัณวีร์ สืบแสง หัวหน้าพรรคพลวัต ซะอีกที่ได้ถึง 9%

ส่วนอันดับ 1 ตอนนั้น คือ ยังไม่มีใครเหมาะสม 40.7% รองลงมา คือ ‘เท้ง' ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน 33%

แต่เมื่อย้อนกลับไปในช่วงก่อนเลือกตั้ง สส.ปี 2566 ผลสำรวจตอนนั้นปรากฏว่า อันดับ 1 ที่คนในพื้นที่อยากให้เป็นนายกรัฐมนตรีมากที่สุด คือ วันมูหะมัดนอร์ มะทา หัวหน้าพรรคประชาชาติ อันดับ 2 คือ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกล อันดับ 3 ไม่มีใครเหมาะสม

นั่นแสดงให้ถึงความนิยมชมชอบอาจารย์วันนอร์ของคนปาตานี/ชายแดนใต้มีสูงมาก แม้ในความเป็นจริงหลังเลือกตั้ง จำนวน สส.ของพรรคประชาชาติที่ได้ ไม่พอจะเสนอแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีก็ตาม

ดังนั้น การเปลี่ยนตัวหัวหน้าพรรคไปเป็น พันตำรวจเอกทวี สอดส่อง ก็ถือว่ามีผลต่อพรรคมากพอสมควร ยังไม่นับปัจจัยอื่นๆ ที่มีผลต่อการเลือกตั้งครั้งล่าสุดนี้ด้วย

ส่วนกัณวีร์ สืบแสง ที่มีคนเลือกมากกว่า พันตำรวจเอกทวี ก็น่าจะมาจากการที่เขาได้พูดถึงประเด็นปาตานีน่าจะเยอะสุดในสภาผู้แทนราษฎร รวมทั้งบทบาทการอภิปรายเรื่องสิทธิมนุษยชน หรือกรณีตากใบ แม้มีตัวคนเดียวแต่ก็พูดเยอะกว่า สส.ในปาตานีเสียอีก

ร่วมรัฐบาลภูมิใจไทย คะแนนนิยมจะลดลงอีกไหม ?

ปรากฏการณ์ล่าสุด ที่อาจทำให้พรรคประชาชาติมีคะแนนนิยมลดลงไปได้อีก คือการเข้าร่วมรัฐบาลพรรคภูมิใจไทย ของ สส.พรรคประชาชาติ

ซึ่งมูฮัมมัดอัณวัร ระบุว่า 1 วันก่อน สส.พรรประชาชาติจะประกาศเข้าร่วมรัฐบาลพรรคภูมิใจไทย ตนเองได้โพสต์ถามความเห็นของคนในพื้นที่ว่าเห็นด้วยหรือไม่ เพราะอะไร ปรากฏว่ามีคอมเมนต์เยอะมากๆ แบ่งได้ 3 กลุ่ม ได้แก่

กลุ่มแรก คือ เห็นด้วย น่าจะเป็น FC ของพรรคประชาชาติ เพราะถ้าเป็นฝ่ายค้านก็ไม่สามารถทำอะไรได้ ไม่สามารถแก้ปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ได้ คำถามคือ แล้วตอนร่วมรัฐบาลพรรคเพื่อไทยท่านทำอะไรบ้าง พันตำรวจเอกทวี ก็เป็นรัฐมนตรีกระทรวงยุติธรรม มีหลายประเด็นที่ยังเป็นข้อสงสัยอยู่ ปัจจุบันก็ยังไม่เคลียร์

ยิ่งครั้งนี้ สส.พรรคประชาชาติเหลือ 5 คน ซึ่งจำนวนเท่านี้คงไม่สามารถต่อรองเอาเก้าอี้รัฐมนตรีได้ หรืออาจจะได้รัฐมนตรีช่วย แต่ก็น่าจะยากอยู่

กลุ่มที่ 2 ไม่เห็นด้วย เพราะเป็นการเข้าร่วมรัฐบาลกับพรรคที่ตัวเองเคยโจมตีมาก่อนถึง 2 ครั้ง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องกัญชาในการเลือกตั้งปี 2566 และการเลือกตั้งครั้งนี้ก็ยังโจมตีพรรคภูมิใจไทยและพรรคกล้าธรรมด้วย แล้วจะอธิบายสังคมยังไง จะทำงานร่วมกันยังไง

ล่าสุด ซูการ์โน มะทา เลขาธิการพรรคประชาชาติก็ออกมาอธิบายว่า นโยบายใดที่ขัดกับหลักศาสนาอิสลาม พรรคประชาชาติไม่เห็นด้วย ซึ่งก็เป็นสิทธิ์ของพรรคแม้จะร่วมรัฐบาลก็ตาม

คนที่ไม่เห็นด้วยเชื่อว่า การเข้าร่วมรัฐบาลนี้จะทำให้คะแนนของพรรคประชาชาติยิ่งลดลงแน่นอน เลือกตั้งครั้งหน้าไม่รู้จะเหลือเท่าไหร่ ถ้างั้นรอดูอีก 1 ปีข้างหน้า Projek Sama Sama จะสำรวจความคิดเห็นอีกครั้งว่า คะแนนนิยมพรรคประชาชาติจะลดลงหรือเพิ่มขึ้น

กลุ่มที่ 3 คนที่อยู่กลางๆ แต่มีคำถามว่า แล้วเจตจำนงของประชาชนที่เลือกพรรคของท่านจะตอบสนองได้จริงไหม ถ้าทำงานจริง การเลือกตั้งรอบหน้าก็อาจจะได้ สส.เพิ่มขึ้น

ดังนั้น พรรคการเมืองเชิงอัตลักษณ์มลายูมุสลิม อย่างพรรคประชาชาติหลังจากนี้จะเป็นอย่างไร

พรรคการเมืองอัตลักษณ์มลายูมุสลิม จะเป็นอย่างไรต่อไป

คำถามนี้ มูฮัมมัดอัณวัร อธิบายว่า Projek Sama Sama สำรวจความคิดเห็นทั้ง 15 เขต คือรวมเขต 7 และเขต 8 ของสงขลาด้วย ก็จะได้ตัวเลข สส. 6 – 5 – 4 คือ พรรคภูมิใจไทย 6 คน พรรคกล้าธรรม 5 คน และ พรรคประชาชาติ 4 คน ซึ่ง 6 กับ 4 เข้าร่วมรัฐบาล ส่วนพรรคกล้าธรรมยังไม่เข้าไปรอบนี้

“คิดว่า พรรคประชาชาติก็จะยังคงชูอัตลักษณ์ความเป็นมาลายู และอิสลามต่อไป ซึ่งผมก็ไม่เห็นด้วยถ้าจะยกเลิก เพราะยังไงพรรคประชาชาติก็ยังต้องอาศัยเครื่องมือทางอัตลักษณ์และศาสนาอยู่ดี”

ที่ผ่านมาจะเห็นได้ว่า พรรคประชาชาติอยู่รอดได้ด้วยการใช้ 2 วลีสำคัญ คือ อิสลามกับมลายู แต่ความเข้มข้นน่าจะน้อยลงเพราะตัวบุคคลเริ่มน้อยลง

แล้วถ้า สส.พรรคอื่นชูความเป็นอัตลักษณ์มลายูและความเป็นอิสลามด้วยจะเป็นอย่างไร จะกลายเป็น “ปาตีกีตอ” แทนพรรคประชาชาติหรือไม่

เพราะ สส.พรรคอื่นก็เป็นมุสลิมเหมือนกัน เช่น ถ้า สส. พรรคภูมิใจไทย อยากชูความเป็นมลายูมุสลิมในการลงพื้นที่ และในการปราศรัยหรือตั้งกระทู้ในสภาผู้แทนราษฎร จะส่งผลอย่างไร

สุดท้าย การเมืองเชิงอัตลักษณ์ยังใช้ได้ผลในพื้นที่ปาตานีหรือไม่ ความเป็น “พรรคของเรา” หรือ “ปาตี กีตอ” ของพรรคประชาชาติยังสำคัญพอไหม ถ้า สส. พรรคอื่นก็มีความเข้มข้นในการพูดคุยเรื่องอัตลักษณ์และศาสนามากขึ้น

คำถามชวนคิด ‘ประชาชาติ' จะเป็น ‘ปาตีกีตอ' ของคนมาลายูอิสลามปาตานีได้อีกไหม

มูฮัมมัดอัณวัร ตั้งคำถามทิ้งท้ายว่า ทั้ง 2 อัตลักษณ์นี้ คือ ความเป็นมลายูและอิสลาม ยังใช้หากินในทางการเมืองได้อีกหรือไม่ ในเมื่อพรรคประชาชาติได้ สส.ลดลง

พรรคประชาชาติจะยอมรับตัวเองว่าเป็นพรรคของคนในพื้นที่ (ปาตีกีตอ) ได้อีกหรือไม่ ถ้า สส.พรรคอื่นๆ ทั้งพรรคภูมิใจไทยหรือพรรคกล้าธรรม ยกประเด็นอัตลักษณ์ขึ้นมาเหมือนพรรคประชาชาติด้วย เช่น สวมชุดมลายูไปร่วมงานมาลายูรายอ ไปร่วมกับพวก Pemuda ในหมู่บ้าน พูดเรื่องศาสนาอิสลามเหมือนกัน

พรรคการเมืองของ สส.พวกนั้น จะเป็น “ปาตีกีตอ” ของคนปาตานี ได้หรือไม่ เมื่อสรรพกำลังน่าจะเพียบพร้อมกว่าพรรคประชาชาติมากในตอนนี้

สุดท้าย พรรคประชาชาติยังมีความชอบธรรมที่อ้างตนว่าเป็นพรรคของคนที่นี่ เป็นพรรคที่จะปกป้องอัตลักษณ์ของที่นี่ จะผูกขาดว่าเป็น “ปาตีกีตอ” ของคนมาลายูอิสลามปาตานียังได้อีกไหม

หากจะมีการเลือกตั้งเร็วๆ นี้ คะแนนนิยมจะเพิ่มขึ้นหรือลดลง และพรรคจะต้องทำอะไร ไม่ให้ความเป็น “ปาตีกีตอ” หายไปตลอดกาล