15 พ.ค. 2569 นี้ ร่วมจับตาการประชุมร่วมรัฐสภาจะพิจารณาร่างกฎ

15 พ.ค. 2569 นี้ ร่วมจับตาการประชุมร่วมรัฐสภาจะพิจารณาร่างกฎหมายเก่าตกค้างจากสภาฯ ชุดที่แล้ว หลัง ครม.อนุทิน 2 ได้มีมติยืนยันไว้รวม 34 ฉบับ

สำหรับร่างกฎหมายที่ค้างทั้งในสภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภา มีทั้งหมด 116 ฉบับ ในจำนวนนี้เป็นเรื่องเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญ ทั้งร่างแก้ไขเพื่อยกร่างใหม่ และร่างแก้ไขรายมาตรารวมแล้ว 23 ฉบับ มีกฎหมายระดับ พ.ร.ป.อีก 1 ฉบับเกี่ยวกับ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (เสนอโดยก่อแก้ว พิกุลทอง กับคณะ) นอกจากนั้นเป็นกฎหมายอื่นๆ ในระดับ พ.ร.บ.

ทั้งหมดนี้ได้ ‘ไปต่อ' แค่ 34 ฉบับ หรือ 29.3% เท่านั้น และ ‘ตกไป’ 82 ฉบับ…. คำถามคือมีฉบับสำคัญอันไหนตกไปบ้าง

เบื้องต้น ชวนมาทำความเข้าใจก่อนว่าเมื่อมีการยุบสภาฯ ร่างกฎหมายที่กำลังพิจารณาอยู่ ไม่ว่าจะอยู่ในชั้นพิจารณาไหนก็ตาม ทั้งบรรจุวาระ 1, ชั้นกรรมาธิการ, วาระ 2 สภาผู้แทนราษฎร หรือในชั้นใดๆ ของวุฒิสภาก็จะเป็นอันตกไปด้วยทั้งหมด หนทางเดียวที่จะไปต่อได้คือรัฐบาลใหม่ โดย ครม.จะต้องมีมติว่าจะให้ร่างกฎหมายไหนไปต่อบ้างและส่งเรื่องให้ประธานสภาภายใน 60 วันหลังประชุมสภาครั้งแรก จากนั้นฉบับใดค้างอยู่จุดไหน ก็จะไปต่อจากจุดนั้น

ประชาไทรวม ‘ความน่าเสียดาย’ โดยหยิบยกฉบับสำคัญๆ ที่ไม่ได้ไปต่อ ดังนี้

1. ไม่มีร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ วนไป ‘นับหนึ่งใหม่'

ครม.อนุทิน ไม่ยืนยันร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญที่พรรคภูมิใจไทยเองก็เป็นผู้เสนอ และเป็นร่างหลักในการพิจารณารอบที่แล้ว

ถ้าจำกันได้ พรรคภูมิใจไทยทำ MoA กับพรรคประชาชน ได้เป็นรัฐบาล ก็เพราะรับปากดันเรื่องรัฐธรรมนูญใหม่ ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ผ่านสภาผู้แทนราษฎรยุคอนุทิน1 ไปจนถึงวาระ 2 ก็เป็นร่างที่พรรคภูมิใจไทยวางกรอบไว้เองทั้งนั้น โดยวางเงื่อนไขห้ามแตะหมวด 1-2 เป็นที่เรียบร้อย ส่วนของที่มาสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ศาลรัฐธรรมนูญก็วินิจฉัยไปแล้วว่า “ไม่ให้มาจากการเลือกตั้ง” ทำให้สภาโหวตกันให้ใช้สูตร 20 หยิบ 1 ของพรรคประชาชน โดยร่างนี้กำลังพิจารณากันอยู่ แต่ปรากฏว่ามีการยุบสภาเสียก่อนจะพิจารณาแล้วเสร็จ

มาถึงจุดนี้เมื่อ ครม.ไม่มีมติยืนยันร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญนี้เพื่อดันต่อ ก็แปลว่าที่ลากถูลู่ถูกังกันมายาวนานนั้นตกไป เหลือเพียงอย่างเดียวที่ได้มาเป็นหลักฐานอันมั่นคง นั่นคือ 21.6 ล้านเสียงที่เห็นชอบให้มีรัฐธรรมนูญใหม่ (คิดเป็น 58.64%) ผ่านการทำประชามติที่ผ่านมา

หากฟังเสียงจากภาคประชาสังคม ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ จาก iLaw หนึ่งในหัวเรี่ยวหัวแรงผู้ผลักดันการยกร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ดูเหมือนเขาไม่ติดใจนัก เพราะร่างที่อยู่ในชั้น สว.ก็ดูจะบิดเบี้ยวขึ้นเรื่อยๆ

“ร่างฉบับเก่าไม่ติดใจ ช่างมัน สิ่งที่อยากได้วันนี้คือ รัฐบาลใหม่ช่วยแถลงโรดแมปโดยด่วน ว่ารัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะเดินหน้ายังไง เมื่อไหร่จะเสนอร่าง เมื่อไหร่จะพิจารณา เมื่อไหร่จะมีประชามติครั้งที่ 2 เมื่อไหร่จะเลือกคนร่างฉบับใหม่ เมื่อไหร่จะมีประชามติครั้งที่ 3 ถ้าแถลงมาชัดเจน แล้วมันจะช้าบ้างก็ไม่เป็นไรครับถ้าไม่แถลงอะไรออกมาเลยก็คือไม่จริงใจที่จะเดินหน้าทำตามผลประชามติ” ยิ่งชีพโพสต์ในเฟซบุ๊กหลังนักข่าวโทรสอบถามกันหนาหูเรื่อง ครม.ไม่ดันร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ”

ในทางรูปธรรม แปลว่าจะต้องเริ่มต้นกระบวนการกันใหม่ หรือ ‘นับหนึ่งใหม่’ โดยจะต้องมีการเสนอญัตติแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ เพื่อให้รัฐสภาเริ่มต้นพิจารณากันตั้งแต่วาระแรก โดยญัตติขอแก้ไขรัฐธรรมนูญมาได้จากหลายทาง คือ

• คณะรัฐมนตรี (ครม.)
• สส. ไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 (ไม่น้อยกว่า 100 คน)
• สส. และสว. รวมกัน ไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 (ไม่น้อยกว่า 140 คน)
• ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจํานวนไม่น้อยกว่า 50,000 คน

2. ไม่มีร่างกฎหมายเปิดข้อมูลเคลื่อนย้ายสารพิษ ฝีใกล้sะเบิด

ร่าง พ.ร.บ.การรายงานและเปิดเผยข้อมูลการปล่อยและเคลื่อนย้ายสารมลพิษ (PRTR) เป็นกฎหมายชื่อยากๆ แต่สำคัญมากกับสถานการณ์ตอนนี้ที่หลายจังหวัดมีปัญหาสารพิษจากขยะอุตสาหกรรมกระจายในชั้นดินไม่รู้เท่าไรต่อเท่าไร

กฎหมายดังกล่าวเกิดจากการเข้าชื่อของประชาชน 12,000 รายชื่อ และผ่านวาระ 1 ในสภาผู้แทนราษฎรแบบเอกฉันท์ไปแล้ว ในชั้นกรรมาธิการหลายฝ่ายก็ร่วมกันปรับแก้จนได้ร่างกฎหมายที่สมบูรณ์พร้อมเข้าสู่การพิจารณารายมาตราในวาระ 2 แล้วด้วย แต่สะดุดเมื่อยุบสภาเสียก่อน

มูลนิธิบูรณะนิเวศ สรุปความสำคัญของกฎหมายนี้ว่า มันเป็นกลไกสำคัญที่กำหนดให้โรงงานและสถานประกอบการรายงานข้อมูลการปล่อยมลพิษและการเคลื่อนย้ายสารอันตรายต่อหน่วยงานรัฐ พร้อมเผยแพร่สู่สาธารณะอย่างโปร่งใส ทำให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลได้ว่ามีสารมลพิษชนิดใดถูกปล่อยออกมา ปริมาณเท่าใดต่อปี และกากอันตรายถูกเคลื่อนย้ายไปที่ใดและจัดการอย่างไร ข้อมูลนี้ช่วยให้หน่วยงานรัฐสามารถวางแผนป้องกันและแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่ประชาชนสามารถเตรียมการป้องกันตนเอง และร่วมเฝ้าระวังมลพิษได้

3.ไม่มี 2 ร่างกฎหมายแรงงาน ‘เพิ่มเวลาพักผ่อน-ลาดูใจ'

3.1 ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน เสนอโดยเซีย จำปาทอง สส.พรรคประชาชนและคณะ ผ่านชั้นกรรมาธิการ สภาผู้แทนราษฎรแล้วเรียบร้อย เตรียมเข้าสู่วาระ 2 แต่เจอยุบสภาเสียก่อน

สาระสำคัญ เช่น

• ลดชั่วโมงการทำงาน จากเดิม forty eight ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เหลือ 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เว้นแต่งานเสี่ยงอันตรายจะไม่เกิน 35 ชั่วโมง
• กำหนดให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างมีวันหยุดประจำสัปดาห์ จากเดิมสัปดาห์หนึ่งไม่น้อยกว่า 1 วัน แก้เป็นสัปดาห์หนึ่งไม่น้อยกว่า 2 วัน โดยวันหยุดประจำสัปดาห์ต้องมีระยะห่างกันไม่เกิน 5 วัน
• กำหนดระยะเวลาการให้สิทธิลูกจ้างหยุดพักผ่อนประจำปี จากเดิมให้ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันมาแล้วครบ 1 ปี จึงมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี แก้เป็นให้ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันมาแล้วครบ 180 วัน มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ไม่น้อยกว่า 10 วันทำงานต่อปี

3.2 ร่าง พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน ฉบับพรรคประชาชน เสนอสิทธิลาดูแลสมาชิกครอบครัวปีละไม่เกิน 15 วัน แม้สิทธิลา 15 วันอาจยังไม่เพียงพอสำหรับผู้ป่วยเรื้อรัง ผู้ป่วยติดเตียง หรือผู้ป่วยระยะท้าย แต่ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการสร้างระบบสังคมที่ให้ความสำคัญกับการดูแลกันในครอบครัว

ร่างฉบับดังกล่าวเคยผ่านการพิจารณาวาระ 1 รับหลักการของสภาผู้แทนราษฎรไปแล้ว ก่อนจะมีการยุบสภา

4.ร่างกฎหมายอีกหลายฉบับที่ตกไป

ประชาไทคัดเลือกร่างกฎหมายสำคัญๆ ที่อยู่ในชั้นต่างๆ และเป็นอันตกไปแล้ว เนื่องจาก ครม.อนุทิน 2 ไม่มีมติยืนยันต่อสภา

4.1 อยู่ชั้นกรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎรแล้ว แต่ไม่ได้ไปต่อ

• ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมแก่ราษฎร ซึ่งได้รับความเสียหายหรือได้รับผลกระทบจากการดำเนินนโยบายของรัฐด้านที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติ (หรือนโยบายทวงคืนผืนป่า)  (เสนอโดย : ซูการ์โน มะทา กับคณะ , เลาฟั้ง บัณฑิตเทอดสกุล กับคณะ)
• ร่าง พ.ร.บ.ธรรมนูญศาลทหาร (เสนอโดยวิโรจน์ ลักขณาอดิศร กับคณะ, เอกราช อุดมอำนวย กับคณะ)
• ร่าง พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ (เสนอโดยวิโรจน์ ลักขณาอดิศร กับคณะ)

4.2 กรรมาธิการพิจารณาเสร็จแล้ว บรรจุวาระ 2 สภาผู้แทนราษฎรแล้ว ไม่ได้ไปต่อ

• ร่าง พ.ร.บ.อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านและแนวหน้าสุขภาพ พ.ศ. (เสนอโดยสรวงศ์ เทียนทอง กับคณะ, อนุทิน ชาญวีรกูล กับคณะ)

4.3 บรรจุวาระ 1 สภาผู้แทนราษฎรแล้ว แต่ไม่ได้ไปต่อ เช่น

• ร่างพ.ร.บ.บริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน (รังสิมันต์ โรม กับคณะ)
• ร่างพ.ร.บ.รับราชการทหาร (พริษฐ์ วัชระสินธุ กับคณะ)
• ร่าง พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ (กมลศักดิ์ ลีวาเมาะ กับคณะ)
• ร่าง พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ (เลาฟั้ง บัณฑิตเทอดสกุล กับคณะ)
• ร่างพ.ร.บ.การฌาปนกิจสงเคราะห์ (อิศร เพียงเกษ กับคณะ)
• ร่าง พ.ร.บ.รับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ การแสดงออกทางเพศสภาพ และคุณลักษณะทางเพศ (ณชเล บุญญาภิสมภาร กับปรชะาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 12,400 คน)

5.ส่องร่างกฎหมายกฎหมายสำคัญที่ได้ไปต่อ

ส่วนกฎหมายที่ได้ไปต่อ 34 ฉบับ หากเราพิจารณาดู จะพบว่าส่วนใหญ่เป็นร่างของ ครม.

• ร่าง พ.ร.บ.ที่คณะรัฐมนตรีเสนอมาถึง 21 ฉบับ
• ร่าง พ.ร.บ. ที่ สส. ชุดก่อนเสนอ 12 ฉบับ
• ร่างภาคประชาชน 1 ฉบับ คือ ร่าง พ.ร.บ.ความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า โดยสารี อ๋องสมหวัง และประชาชน 21,111 คน
• กฎหมายสำคัญๆ ที่ได้ไปต่อ ได้แก่ ร่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด ที่มีผู้เสนอถึง 7 เวอร์ชัน ได้แก่
  • ครม.
  • นางสาวคนึงนิจ  ศรีบัวเอี่อม กับประชาชน  22,251 คน
  • นายอนุทิน ชาญวีรกูล กับคณะ
  • นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ กับคณะ
  • นางสาวตรีนุช เทียนทอง กับคณะ
  • นายร่มธรรม ขำนุรักษ์​ กับคณะ
  • นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร กับคณะ

อีกฉบับคือ ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมการเมือง ที่ชื่ออีกแบบว่า สร้างเสริมสังคมสันติสุข

นอกจากนี้ ยังมี ร่าง พ.ร.บ.ธรรมนูญศาลทหาร แต่เป็นเวอร์ชันของ ครม. ไม่ใช่เวอร์ชันของพรรคฝ่ายค้าน รวมถึง ร่าง พ.ร.บ.จัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม เวอร์ชัน ครม. ทั้ง 2 ฉบับ กระทรวงกลาโหมเป็นผู้ส่งหนังสือยืนยันเอง หลังจาก ครม.สอบถามหน่วยงานต่างๆ ว่าจะให้ยืนยันร่างกฎหมายใดบ้าง