วันที่ 4 กรกฎาคม 2569 ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญ

วันที่ 4 กรกฎาคม 2569 ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ ในหัวข้อ “12 ข้อควรรู้และความเข้าใจผิดเกี่ยวกับ “อาการเวียนศีรษะ” ที่หลายคนยังไม่รู้”

โดยระบุว่า  ใคร ๆ ก็เวียนหัว ไม่เวียนสิแปลก มันเป็นอาการยอดฮิต สร้างความลำบาก รำคาญมาก ๆ คิดดู ชีวิตเหมือนอยู่บนเรือลำน้อย โครงเครง โตงเตง ไม่มีความสุข รักษาก็ยาก หาหมอก็แล้ว กินยาแก้เวียน หายแล้วก็เวียน เวียนแล้วก็กิน วน ไปวนมา เรื้อรัง หมดความหวัง

เดี๋ยวก่อน หลายคน ไม่หายเพราะไม่รู้ ไม่รู้เพราะมันมีเรื่อง ที่เข้าใจผิดเกี่ยวกับโรคเวียนหัว พอรู้ก็อ๋อ พออ๋อ ก็รักษาได้ มาดูกัน

1. เวียนหัวจากไมเกรน ไม่จำเป็นต้องปวดหัวเสมอไป

หลายคนคิดว่า “ไมเกรน” ต้องปวดหัวเท่านั้น แต่ความจริง Vestibular Migraine หรือไมเกรนที่มีอาการเวียนศีรษะ สามารถแสดงอาการเวียนหัว บ้านหมุน โคลงเคลง หรือเสียการทรงตัวได้ โดยแทบไม่มีอาการปวดศีรษะเลย ทำให้หลายคนไม่รู้ว่าตนเองเป็นไมเกรน พอกินยาไมเกรน เวียนหัวหายไปเลย ชีวิต ดี้ดี

2. โรคหินปูนในหูชั้นในหลุด (BPPV) ไม่ได้เวียนหัวหมุนตลอดเวลา

อาการบ้านหมุนของโรคนี้มักเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วินาทีถึงประมาณ 1 นาที เมื่อเปลี่ยนท่าศีรษะ แต่หลังจากนั้นผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยยังรู้สึกมึน โคลงเคลง หรือเวียนศีรษะต่อเนื่องได้ แม้อาการหมุนจะหายแล้ว เนื่องจากสมองยังต้องใช้เวลาปรับตัว อันนี้ ทำให้หมอวินิจฉัย อาการเวียนหัวพลาด เพราะไม่ได้ถามว่า มีอาการเวีนยนหมุนจากเปลี่ยนท่าจากหินปูนหลุดไหม

3. โรคหูชั้นในไม่ได้การยินผิดปกติทุกคน

หลายคนเข้าใจว่าหากหูชั้นในผิดปกติจะต้องหูตึงเสมอ แต่จริง ๆ แล้วผู้ป่วยบางรายอาจได้ยินเป็นปกติ เพราะหูชั้นในประกอบด้วยหลายอวัยวะและทำหน้าที่ต่างกัน ความผิดปกติอาจเกิดเฉพาะระบบการทรงตัว โดยไม่กระทบการได้ยิน หรือกระทบเฉพาะบางความถี่ของเสียงก็ได้ โรคหู ไม่ใช่โรคหัว ไม่ใช่โรคสมอง รักษาให้ถูก

4. ตรวจ CT Scan หรือ MRI ปกติ ไม่ได้แปลว่าไม่ได้เป็นโรค

ผู้สูงอายุที่เวียนศีรษะเรื้อรัง บางครั้งตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือ MRI แล้วไม่พบความผิดปกติ เนื่องจากโรคบางชนิด เช่น Continual Postural-Perceptual Dizziness (PPPD) เกิดจากความผิดปกติของการทำงานของสมอง ไม่ใช่ความผิดปกติของโครงสร้าง จึงอาจไม่เห็นจากภาพถ่ายรังสี

PPPD หากวินิจฉัยไม่ถูกก็กินยาไม่ถูก ต้องทานยา ต้านเศร้านะ บางคนว่าแปลก แต่ว่ามันจริง

5. เวียนหัวโดยหาสาเหตุไม่เจอ ลองนึกถึงเหตุการณ์ก่อนเริ่มอาการ

ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งเริ่มมีอาการหลังจากเผชิญเหตุการณ์ที่กระตุ้นระบบการทรงตัว เช่น ขึ้นเรือ ขึ้นชิงช้าสวรรค์ เจอแผ่นดินไหว หรือแม้แต่อาการบ้านหมุนเฉียบพลัน แล้วหลังจากนั้นรู้สึกเวียนศีรษะเรื้อรังต่อเนื่อง การย้อนทบทวนเหตุการณ์ก่อนเริ่มอาการอาจช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้ง่ายขึ้น พวกนี้ สมองปรับตัวไม่ได้ ต้องรักษาอีกแบบ อาจใช้รักษาแบบเวียนไมเกรนหรือ PPPD

6. เวียนศีรษะไม่ได้มีแค่โรคหู

แม้โรคของหูชั้นในจะเป็นสาเหตุที่พบบ่อย แต่ยังมีสาเหตุจากไมเกรน สมอง ระบบประสาท ความดันโลหิต ยาบางชนิด รวมถึงความผิดปกติของระบบการทรงตัวที่ซับซ้อน จึงไม่ควรสรุปว่าอาการเวียนศีรษะทุกชนิดเกิดจาก “น้ำในหูไม่เท่ากัน”

8. การกินยาอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ

โรคเวียนศีรษะหลายชนิด โดยเฉพาะ BPPV และ PPPD จำเป็นต้องรักษาด้วยการทำกายภาพฟื้นฟูระบบการทรงตัว (Vestibular Rehabilitation) หรือการจัดหินปูนกลับตำแหน่งร่วมกับการใช้ยา เพื่อให้ฟื้นตัวได้เร็วและลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ

9. ยาแก้เวียนหัวไม่ควรกินต่อเนื่องโดยไม่จำเป็น

ยาแก้เวียนศีรษะมีประโยชน์ในระยะเฉียบพลัน แต่การใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้สมองปรับตัวได้ช้าลงในผู้ป่วยบางโรค จึงควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์

10. ความเครียดไม่ได้เป็นแค่ผลของอาการเวียนหัว แต่เป็นตัวกระตุ้นให้เวียนหัวได้

หลายคนเริ่มมีอาการเวียนศีรษะในช่วงที่เครียด นอนน้อย หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ โดยเฉพาะผู้ป่วยไมเกรนและ PPPD ความเครียดทำให้สมองไวต่อการรับรู้การเคลื่อนไหวมากขึ้น จึงทำให้อาการกำเริบได้ แม้หูชั้นในจะปกติก็ตาม

11. ยิ่งหลีกเลี่ยงการขยับตัว อาจยิ่งหายช้า

เมื่อเวียนหัว หลายคนเลือกนอนนิ่ง ๆ ไม่กล้าหันหน้า ไม่กล้าก้ม หรือหลีกเลี่ยงการเดิน แต่หลังพ้นระยะเฉียบพลัน การหลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหวมากเกินไปอาจทำให้สมองเรียนรู้การทรงตัวได้ช้าลง ในผู้ป่วยหลายราย การฝึกระบบการทรงตัวอย่างถูกวิธีช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็วกว่า

12. คนเวียนหัวจำนวนมาก ไม่ได้เป็นโรคเดียว แต่เป็นหลายโรคพร้อมกัน

ผู้ป่วยบางรายอาจเริ่มจากหินปูนในหูชั้นในหลุด แต่หลังจากรักษาหายแล้ว กลับมี PPPD ตามมา หรือบางคนมีทั้ง Vestibular Migraine และโรคหูชั้นในร่วมกัน ทำให้อาการซับซ้อนและรักษายากกว่าปกติ หากอาการไม่ดีขึ้นตามที่ควร อาจต้องประเมินว่ามีโรคมากกว่าหนึ่งโรคร่วมกัน

นี่แหละ trick ที่ อจ ใช้รักษาโรคเวียนหัว

หมอบางคน รักษาเวียนหัว แบบให้ยาแก้เวียนไป มันจะหายได้ยังไง รักษาผล ไม่รักษาเหตุ ซ้ำร้าย ยาแก้เวียน กดการปรับตัวสมอง มันเวียนเรื้อรังไปอีก

วันนี้ เลยเอา trick มาฝาก จะได้ ลงเรือโครงเครงเสียทีนะ

ผศ นพ สุรัตน์ ตันประเวช