⛵️ ||เรื่องเล่าขอบเรือ|| ⛵️เปิดมุมมองเบื้องหลังภารกิจของคนทำ

⛵️ ||เรื่องเล่าขอบเรือ|| ⛵️เปิดมุมมองเบื้องหลังภารกิจของคนทำงานทะเล ผ่าน 12 เรื่องราวจากผืนน้ำ

Ep.12 พลังชายฝั่งทะเล “ BLUE CARBON” สู้วิกฤติโลกร้อน

ท่ามกลางวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้น ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งไม่ได้มีความสำคัญเพียงในฐานะแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ เป็นปราการป้องกันคลื่นทะเล หรือแหล่งทำมาหากินของมนุษย์เท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการช่วยลดผลกระทบจากภาวะโลกร้อน ผ่านกระบวนการกักเก็บคาร์บอนในระบบนิเวศ หรือที่เรียกว่า “บลูคาร์บอน” (Blue Carbon)

ศ.ดร.อัญชนา ประเทพ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ชี้ให้เห็นว่า ระบบนิเวศชายฝั่ง ทั้งป่าชายเลนและหญ้าทะเล เป็นแหล่งกักเก็บคาร์บอนสำคัญของไทย จากข้อมูลของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) ที่สำรวจล่าสุด พบประเทศไทยมีพื้นที่ป่าชายเลนประมาณ 1.7 ล้านไร่ และพื้นที่หญ้าทะเลประมาณ 160,000 ไร่ ซึ่งมีศักยภาพในการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสง ก่อนกักเก็บคาร์บอนไว้ในเนื้อไม้ ราก

อีกทั้งระบบนิเวศชายฝั่งยังสามารถดักจับ และสะสมอินทรียวัตถุที่ถูกพัดพามาจากพื้นที่อื่น ทำให้ตะกอนดินเป็นแหล่งกักเก็บคาร์บอนที่สำคัญอีกส่วนหนึ่ง หากระบบนิเวศเหล่านี้ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ก็จะมีส่วนช่วยลดปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศและบรรเทาผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้

“ป่าชายเลนของไทยมีศักยภาพสูง ทั้งฝั่งอันดามันและอ่าวไทย หากเทียบกับระบบนิเวศป่าไม้บนบกแล้ว ระบบนิเวศทางทะเลมีศักยภาพดูดซับ และกักเก็บคาร์บอนได้สูงถึง 4 เท่า หรือสามารถกักเก็บคาร์บอนไว้ในใต้ดินถึง 50-Ninety nine% ซึ่งสามารถกักเก็บได้ยาวนานหลายร้อยถึงพันปีตราบใดที่แนวป่าไม่ถูกทำลาย “

ขณะที่แหล่งของระบบนิเวศชายฝั่งของไทยที่มีความสำคัญและสมบูรณ์ในฝั่งอันดามัน มีพื้นที่จังหวัดตรัง กระบี่ และสตูล เป็นพื้นที่ที่มีการศึกษาวิจัยระบบนิเวศหญ้าทะเลอย่างต่อเนื่อง เช่น บริเวณเกาะลิบง จังหวัดตรัง ซึ่งเป็นแหล่งหญ้าทะเลสำคัญและเกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตของพะยูน

ส่วนจังหวัดระนองมีพื้นที่ป่าชายเลนที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑลของยูเนสโก ส่วนอ่าวพังงา ก็เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่มีศักยภาพด้านทรัพยากรชายฝั่งเช่นกัน

สำหรับฝั่งอ่าวไทยยังมีโอกาสในการอนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศเพื่อสนับสนุนการกักเก็บคาร์บอน แต่บางพื้นที่ยังมีข้อจำกัดจากการใช้ประโยชน์ที่ดินและกิจกรรมของมนุษย์ รวมถึงผลกระทบจากน้ำจืดที่ไหลลงสู่ทะเลในช่วงน้ำหลาก ซึ่งอาจทำให้สภาพแวดล้อมและความสมดุลของระบบนิเวศเปลี่ยนแปลงไป

ปัจจุบันพบอุปสรรคในเรื่องของโลกร้อน และกิจกรรมของมนุษย์ ทำให้ระบบนิเวศชายฝั่งเสี่ยงเสียสมดุล ซึ่งปัญหาล้วนมาจากใช้ประโยชน์พื้นที่ชายฝั่ง เช่น การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การปล่อยน้ำเสียและมลพิษจากบนฝั่ง การขุดลอกและการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่ง อาจทำให้แหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตเสื่อมโทรมและลดความสามารถในการกักเก็บคาร์บอน

“การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกลายเป็นแรงกดดันที่สำคัญมากขึ้น ทั้งอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้นและระดับน้ำทะเลที่เพิ่มขึ้น ซึ่งอาจส่งผลต่อความสมบูรณ์ของระบบนิเวศและการกระจายตัวของสิ่งมีชีวิต อีกปัจจัยหนึ่งคือฝนตกหนักและน้ำท่วมที่ทำให้น้ำจืดและสารอาหารจากบนบกไหลลงสู่ทะเลในปริมาณมาก โดยเฉพาะพื้นที่อ่าวไทย ซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงความเค็มและสมดุลของสารอาหารในน้ำ และเอื้อต่อการเกิดปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูมในบางพื้นที่ ผลกระทบเหล่านี้ถูกเชื่อมโยงกันเป็นลูกโซ่”

คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จึงมองว่า การขับเคลื่อน Blue Carbon บไม่ควรจำกัดอยู่เพียงเป้าหมายการกักเก็บคาร์บอนหรือการสร้างคาร์บอนเครดิต เพราะป่าชายเลนและหญ้าทะเลมีคุณค่ามากกว่านั้น ทั้งการเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ แหล่งอาหารและรายได้ของชาวประมงชายฝั่ง รวมถึงการสนับสนุนกิจกรรมการท่องเที่ยว ประโยชน์เหล่านี้เรียกว่า “บริการจากระบบนิเวศ” (Ecosystem Products and services) ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าธรรมชาติมอบคุณประโยชน์ให้มนุษย์ในหลายรูปแบบ โดยการกักเก็บคาร์บอนเป็นเพียงส่วนหนึ่งของคุณค่าทั้งหมด

ดังนั้น การอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งจึงต้องดำเนินการอย่างรอบด้าน โดยเริ่มจากการแก้ไขสาเหตุของความเสื่อมโทรม ไม่ว่าจะเป็นมลพิษ การทำลายพื้นที่ชายฝั่ง หรือการใช้ประโยชน์ที่ขาดการวางแผนร่วมกัน เพราะแม้จะมีการปลูกป่าชายเลนหรือฟื้นฟูแหล่งหญ้าทะเลเพิ่มเติม แต่หากปัญหาที่ต้นเหตุยังไม่ได้รับการแก้ไข การฟื้นฟูก็อาจไม่ยั่งยืน

ขณะเดียวกันการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกยังเป็นสิ่งจำเป็น เนื่องจากเป็นการจัดการต้นเหตุสำคัญของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งต้องดำเนินควบคู่ไปกับการฟื้นฟูระบบนิเวศ โดยไม่เลือกทำอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาชน รวมถึงการสนับสนุนเงินทุนด้านสิ่งแวดล้อมจากประเทศที่พัฒนาแล้ว เข้ามาช่วยขับเคลื่อนกันอย่างเป็นระบบ

ในท้ายที่สุด การใช้ศักยภาพของ Blue Carbon ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ไม่ได้หมายถึงการเพิ่มพื้นที่กักเก็บคาร์บอนเพียงอย่างเดียว แต่คือการรักษาความสมบูรณ์ของระบบนิเวศชายฝั่ง เพื่อให้ธรรมชาติยังคงทำหน้าที่ดูแลสิ่งมีชีวิต สนับสนุนวิถีชีวิตของประชาชน และช่วยลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้ในระยะยาว



RSS) ——— ที่มา : เพจ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ——— www.ด่วน.com อัพเดท ข่าวด่วน ข่าวร้อนประเด็นดังทุกภาคทั่วไทย 🇹🇭

ผู้เรียบเรียง