แม้จุดความร้อน (Sizzling Space) จะไม่ได้หมายถึงการเผาป่าไปเสียทั้ง

แม้จุดความร้อน (Sizzling Space) จะไม่ได้หมายถึงการเผาป่าไปเสียทั้งหมด แต่การที่ดาวเทียมตรวจพบค่าความร้อนสูงผิดปกติในพื้นที่ป่าพร้อมกันหลายแห่งในรอบสัปดาห์ที่ผ่านมา ทำให้อดสงสัยไม่ได้ว่าทั้งไฟป่า ค่าความร้อน และฝุ่น พีเอ็ม 2.5 ที่กำลังหนักหน่วงในภาคเหนือต่างเชื่อมโยงถึงกันและกัน
.
จุดความร้อนคืออะไร? สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ หรือ จิสด้า GISTDA เคยอธิบายไว้ว่า คือจุดที่ดาวเทียมตรวจพบค่าความร้อนสูงผิดปกติจากค่าความร้อนบนผิวโลก ซึ่งส่วนมากก็คือความร้อนจากไฟในแต่ละพื้นที่ นั่นเพราะข้อมูลจุดความร้อนอาศัยหลักการที่ดาวเทียมสามารถตรวจวัดคลื่นรังสีอินฟาเรดหรือรังสีความร้อนที่เกิดจากไฟ (อุณหภูมิสูงกว่า 800 องศาเซลเซียส) บนพื้นผิวโลก ก่อนประมวลผลแสดงในรูปแบบจุด
.
สัปดาห์ที่ผ่านมาได้มีการรายงานจุดความร้อนในไทยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ เช่น เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2569 ซึ่ง GISTDA รายงานจุดความร้อนด้วยข้อมูลจากดาวเทียมซูโอมิ เอ็นพีพี (Suomi NPP) ระบบ VIIRS ว่า พบจุดความร้อนของไทย 3,763 จุด ในจำนวนนี้ เกิดขึ้นพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 1,917 จุด พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ 1,152 จุด พื้นที่เกษตร 354 จุด พื้นที่เขต สปก. 210 จุด พื้นที่ชุมชนและอื่นๆ 123 จุด และพื้นที่ริมทางหลวง 7 จุด ขณะที่เมื่อวันที่ 30 มี.ค.และ 1 เม.ย. 69 พบจุดความร้อนในประเทศที่ 2,326 จุด และ 1971 จุด ตามลำดับ ทั้งนี้สอดคล้องไปกับประเทศเพื่อนบ้านซึ่งมีรายงานจุดความร้อนเช่นเดียวกัน โดยในวันที่ 2 เม.ย.69 พบจุดความร้อนที่ประเทศเมียนมาร์ 9,041 จุด ประเทศลาว 3,266 จุด กัมพูชา 551 จุด เวียดนาม 496 จุด มาเลเซีย 111 จุด
.
ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย ให้สัมภาษณ์ Nationwide Geographic ฉบับภาษาไทยถึงสถานการณ์จุดความร้อน ไฟป่า และฝุ่น พีเอ็ม 2.5 ว่า มีความเป็นไปได้สูง ถึงการจงในเผาป่า โดยเฉพาะการที่จุดความร้อนสูงในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ป่าสงวน ทั้งนี้ฝุ่นขอเรียกร้องให้ผู้เกี่ยวข้องเยียวยาประชาชนอย่างรวดเร็วเพราะ PM2.5 จากไฟป่า อันตรายกว่าเมื่อเทียบกับฝุ่น PM2.5 จากแหล่งอื่น เนื่องจากองค์ประกอบทางเคมีที่ซับซ้อน และมีการเปลี่ยนแปลงของอนุภาคเมื่อลอยไปในอากาศ และยิ่งลอยไกล ยิ่งเพิ่มพิษร้าย ความเป็นพิษของฝุ่นไฟป่าจะเพิ่มขึ้นตามระยะทาง และเวลาที่ลอยอยู่ในอากาศ

“ฝุ่น PM2.5 จากการเผาป่า มีองค์ประกอบของแบบสารพิษค็อกเทล (Poisonous Cocktail) โดยอนุภาคฝุ่นจากไฟป่าไม่ได้มีเพียงแค่เขม่าหรือเถ้าถ่าน แต่ยังทำหน้าที่เหมือน “ฟองน้ำ” ที่ดูดซับสารอันตรายต่างๆ ไว้ในรูพรุนของอนุภาคฝุ่น PM2.5” ดร.สนธิ กล่าวและว่า สารเหล่านี้ ส่งเสริมการสร้างอนุ มูลอิสระ (Free Radicals) ในร่างกายได้มากกว่าปกติ เมื่อสูดดมเข้าไปจะกระตุ้นให้เกิดความเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress) และเกิดการอักเสบที่รุนแรงในเซลล์ปอดและกระจายเข้าสู่กระแสเลืoด
.
จุดความร้อนจึงไม่ใช่แค่ความร้อน แต่คือความมั่นคง และสุขภาพของคนไทย ซึ่งเมื่อวันที่ 3 เมษายน 2569 ศูนย์สื่อสารการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ กรมควบคุมมลพิษ รายงานสถานการณ์ค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) เมื่อเวลา 7.00 น. พบว่าสถานการณ์สภาพอากาศในพื้นที่ภาคเหนือยังน่าเป็นห่วง โดยพบมีค่าเกินค่ามาตรฐานเป็นส่วนใหญ่ ตรวจวัดได้ Forty eight.5-352.2 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (มคก.ต่อ ลบ.ม.)
.
มากสุดในพื้นที่ ต.เวียงใต้ อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน ตรวจวัดได้ 352 มคก.ต่อ ลบ.ม. รองลงมา ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ ตรวจวัดได้ 299.1 มคก.ต่อ ลบ.ม. และ ต.ช่างเคิ่ง อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ ตรวจวัดได้ 253.8 มคก.ต่อ ลบ.ม. ส่วนกรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยสถานีตรวจวัดของ คพ. ร่วมกับ กรุงเทพมหานคร ภาพรวมอยู่ในเกณฑ์ดี ตรวจวัดได้ 12.5 – 36.5 มคก./ลบ.ม.อย่างไรก็ดี ประชาชนทั่วไป ควรเฝ้าระวังสุขภาพ ลดเวลาการทำกิจกรรมกลางแจ้ง หรือใช้อุปกรณ์ป้องกันตนเอง
.
ภายหลังการตั้งสมมติฐานถึงการเผาป่า และฝุ่นที่รุนแรงในภาคเหนือ เมื่อวันที่ 2 เม.ย.69 ไซต์กรมประชาสัมพันธ์ ชี้แจงว่า กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ติดตามสถานการณ์ไฟป่าในพื้นที่ภาคเหนืออย่างใกล้ชิด ทั้งการระดมอากาศยานขึ้นบินทิ้งน้ำดับไฟในพื้นที่ยอดเขาและจุดเสี่ยงควบคุมไฟป่าที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน เพื่อเร่งลดผลกระทบฝุ่น PM2.5 ให้ประชาชน และกรณีการตรวจพบหลักฐานการลอบวางเพลิงที่จังหวัดเชียงใหม่ ได้ยกระดับมาตรการเฝ้าระวังสูงสุด หลังได้รับรายงานการพบหลักฐานสำคัญเป็น “คบเพลิง” ในพื้นที่ป่าบ้านแปะ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ ชี้ชัดเป็นการเจตนาเผาป่า ไม่ใช่ปรากฏการณ์ธรรมชาติ
.
ตลอดเดือนเมษายนนี้ ไฟป่า ความร้อน และฝุ่น พีเอ็ม 2.5 จึงเป็นเรื่องที่ต้องจับตาต่อไป ซึ่งหากพบเห็นบุคคลต้องสงสัยหรือพบการเผาป่า สามารถแจ้งสายด่วน 1362 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมกันนี้ยังสามารถติดตามรายละเอียดเรื่องจุดความร้อนเพิ่มเติมได้ที่ https://disaster.gistda.or.th/fireplace/
.
ภาพจุดความร้อนในประเทศไทยจาก GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)
.
#NationalGeographicThailand



RSS) ที่มา : Nationwide Geographic Thailand's

ผู้เรียบเรียง