เสรีภาพทางศาสนาช่วยคุ้มครองสิทธิความหลากหลายทางเพศ | หมายเหต

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ ชวนพูดคุยจากเหตุล้อมกรอบทำร้ายผู้มีความหลากหลายทางเพศในซอยรามคำแหง Fifty three ซึ่งถูกกล่าวหาว่าดูหมิ่นคัมภีร์อัลกุรอาน จนจุดประกายคำถามสำคัญว่า เมื่อเสรีภาพทางศาสนากับสิทธิของผู้มีความหลากหลายทางเพศดูเหมือนจะปะทะกัน เราควรทำความเข้าใจความสัมพันธ์ของสุทธิทั้งสองอย่างไร

รายการชวนอ่านบทความวิชาการ “The Other Potential Around? How Freedom of Religion Could maybe maybe simply Defend LGBT Rights” (2020) ของ Dag Øistein Endsjø ซึ่งผู้เขียนเสนอให้ “พลิกกลับ” กรอบคิดที่มักมองว่า เสรีภาพทางศาสนา กับ สิทธิ LGBT เป็นคู่ขัดแย้งโดยธรรมชาติ พร้อมชี้ให้เห็นว่า เสรีภาพทางศาสนาอาจเป็นฐานสำคัญในการคุ้มครองสิทธิของผู้มีความหลากหลายทางเพศได้เช่นกัน

บทความอธิบายว่าศาสนาไม่เคยมีจุดยืนต่อต้าน LGBT+ อย่างเป็นเอกภาพตลอดประวัติศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นศาสนาพุทธ อิสลาม ฮินดู หรือคริสต์ ต่างก็มีการตีความที่หลากหลายและเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย อีกทั้งในปัจจุบันยังมีนิกายและชุมชนศาสนาจำนวนมากที่สนับสนุนความเสมอภาคของ LGBT+

ดังนั้น การอ้าง “เสรีภาพทางศาสนา” เพื่อปฏิเสธสิทธิของ LGBT+ จึงไม่ใช่การตีความเพียงแบบเดียว และไม่ใช่ผู้ผูกขาดความหมายของศาสนา

ในรายการยังชวนสำรวจแนวคิดเรื่อง Detrimental Freedom of Religion หรือเสรีภาพทางศาสนาในเชิงลบ ซึ่งไม่ได้หมายถึงเพียงเสรีภาพในการนับถือศาสนา แต่รวมถึงสิทธิที่จะไม่นับถือศาสนา หรือไม่ถูกบังคับให้ดำเนินชีวิตตามหลักความเชื่อของผู้อื่นด้วย ผู้เขียนบทความจึงเสนอว่า ในหลายกรณี ความขัดแย้งที่แท้จริงไม่ใช่ “ศาสนา vs LGBT+” หากแต่เป็น “เสรีภาพทางศาสนาแบบหนึ่ง” ปะทะกับ “เสรีภาพทางศาสนาอีกแบบหนึ่ง” ซึ่งต่างฝ่ายต่างมีสิทธิได้รับการคุ้มครองในระบอบสิทธิมนุษยชนเช่นเดียวกัน