เครื่องบินเล็กชนตึกสูงในกรุงปักกิ่ง แต่ทางการจีนยังไม่ยอมเผยรายละเอียด สะท้อนถึงระบบเซ็นเซอร์ในประเทศอย่างไร

ที่มาของภาพ : AFP by Getty Photographs

Article Data
    • Author, เคลลี อึง
    • Role, บีบีซีนิวส์
  • Printed
  • เวลาอ่าน: 4 นาที

ผ่านมาสี่วันแล้วนับตั้งแต่เครื่องบินขนาดเล็กพุ่งชนตึกระฟ้าที่สูงที่สุดในกรุงปักกิ่ง เมืองหลวงของจีน ทำให้คนขับเครื่องบินลำดังกล่าวเสียชีวิต ซึ่งเป็นคนเดียวที่อยู่บนเครื่อง และยังมีผู้บาดเจ็บอีก 13 คน แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าทำไมถึงเกิดเหตุการณ์นี้และมันเกิดขึ้นได้อย่างไร

รายงานความยาว 60 คำที่ให้รายละเอียดข้อเท็จจริงพื้นฐานในหนังสือพิมพ์ปักกิ่งเดลี (Beijing Each day) ของทางการจีน เป็นแถลงการณ์อย่างเป็นทางการเพียงฉบับเดียวที่จีนเผยแพร่เกี่ยวกับเหตุการณ์เครื่องบินตก ซึ่งเกิดขึ้นไม่ไกลนัก ห่างจากจงหนานไห่ สำนักงานใหญ่ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเพียงไม่กี่กิโลเมตร

เหตุเครื่องบินชนตึกเมื่อวันศุกร์ (26 มิ.ย.) ทำให้เกิดรูโหว่ที่ด้านข้างของอาคาร CITIC Tower หรือที่รู้จักในชื่อ “ไชน่า จุน” (China Zun) ตึกสูง 109 ชั้น ซึ่งต่อมาได้ถูกปิดกั้นเอาไว้แล้ว วิดีโอเหตุการณ์อันน่าตกใจถูกลบออกจากอินเทอร์เน็ตเรียบร้อย บริษัทการบินอย่างน้อยสามแห่งบอกกับบีบีซีว่าพวกเขาได้รับคำสั่งให้ระงับการปฏิบัติการเครื่องบินขนาดเล็ก แต่ปฏิเสธจะให้รายละเอียดเพิ่มเติม โดยกล่าวว่าพวกเขาได้รับคำสั่งไม่ให้พูดถึงเรื่องนี้

ท่ามกลางภาวะสุญญากาศของข้อมูลข่าวสาร การคาดเดาต่าง ๆ กำลังเพิ่มมากขึ้นว่าเครื่องบินลำดังกล่าวสามารถบินเข้าไปในเมืองที่มีการควบคุมน่านฟ้าที่เข้มงวดที่สุดแห่งหนึ่งของโลกได้อย่างไร

จีนไม่ใช่ประเทศที่ไม่คุ้นเคยกับการเซ็นเซอร์ การวิพากษ์วิจารณ์พรรค ผู้นำประเทศ หรือรัฐบาลนั้นเกิดขึ้นได้ยาก และบทสนทนาใด ๆ ที่ดูเหมือนเป็นการวิพากษ์วิจารณ์ มีนัยทางการเมือง หรือแตะต้องประเด็นอ่อนไหว จะถูกทำให้หายไปอย่างรวดเร็ว

แต่ครั้งนี้ การเซ็นเซอร์ได้ขยายขอบเขตไปไกลกว่าเป้าหมายที่ชัดเจนอย่างภาพเหตุการณ์เมื่อวันศุกร์ โดยภาพถ่ายและมีมของตึกระฟ้าแห่งนี้ ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์เมื่อวันศุกร์เลย ก็ถูกลบออกจากแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียของจีนเช่นกัน

อาคารที่มีรูปร่างคล้ายเหยือกไวน์ของจีนแห่งนี้ เป็นสถานที่ดึงดูดผู้คนในท้องถิ่น หลายคนมองว่าเป็นเครื่องรางนำโชค และคนหนุ่มสาวที่ต้องการโชคดี ไม่ว่าจะเป็นเรื่องผลสอบหรือเรื่องงานมักแวะมาหรือแชร์รูปภาพลงโลกออนไลน์ พร้อมกับเขียนคำอธิษฐานสั้น ๆ

กลไกการเซ็นเซอร์ที่ทำงานอย่างรวดเร็วและทั่วถึงในครั้งนี้ อาจเป็นเพราะผู้นำของจีน “ยังไม่แน่ใจนักว่าเกิดอะไรขึ้น” มานยา โคเอตเซ ผู้ดำเนินรายการข่าว อายออนดิจิทัลไชน่า (Ogle on Digital China) กล่าว

Skip ได้รับความนิยมสูงสุด and continue learningได้รับความนิยมสูงสุด

Stop of ได้รับความนิยมสูงสุด

“นี่เป็นเหตุการณ์ที่ผิดปกติอย่างมาก” เธอกล่าวและเสริมว่า เหตุการณ์นี้ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความสามารถของรัฐบาล และคุกคาม “เรื่องเล่าสำคัญของพรรค คอมมิวนิสต์”

ที่มาของภาพ : Getty Photographs

อาคาร CITIC Tower สูง 109 ชั้น โดดเด่นอยู่บนเส้นขอบฟ้าของกรุงปักกิ่ง

แม้แต่บริษัทการบินเหล่านั้นที่ยืนยันกับบีบีซีว่า ทางการได้สั่งระงับการบินของเครื่องบินขนาดเล็กนับตั้งแต่เกิดเหตุการณ์ ก็ไม่ประสงค์จะให้ข้อมูลเพิ่มเติม

“เราได้รับคำสั่งว่าอย่าพูดถึงเรื่องนี้ โปรดสอบถามคนอื่น” หญิงคนหนึ่งจากสถาบันฝึกอบรมการบินในกรุงปักกิ่งกล่าว

อีกบริษัทหนึ่งในนครเฉิงตูปฏิเสธจะระบุว่า คำสั่งดังกล่าวมาจากหน่วยงานใด และตัดสายโทรศัพท์ทันที

ทางการจีนกำหนดให้มีเขตห้ามบินถาวรขนาดประมาณ 100 ตารางกิโลเมตร เหนือศูนย์กลางทางการเมือง ซึ่งครอบคลุมจัตุรัสเทียนอันเหมินและจงหนานไห่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีการรักษาความปลอดภัยอย่างเข้มงวด เพราะเป็นที่พำนักและที่ทำงานของผู้นำระดับสูงของประเทศ

บิล บิชอป นักวิเคราะห์เกี่ยวกับประเทศจีน โพสต์ข้อความบนเอ็กซ์ (X) โดยอธิบายเหตุการณ์นี้ว่าเป็น “การละเมิดความปลอดภัยครั้งใหญ่” และ “บินต่อไปอีกไม่กี่วินาที การชน อาจเกิดขึ้นที่จงหนานไห่… นั่นจะเป็น แผ่นดินไหวในระบบรักษาความปลอดภัยของทางการจีน”

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ทางการกรุงปักกิ่งเพิ่มความเข้มงวดกฎระเบียบเกี่ยวกับโดรน โดยอ้างถึงข้อกังวลด้านความปลอดภัย ขณะนี้โดรนต้องได้รับการลงทะเบียนก่อนจึงจะสามารถนำเข้าและออกจากเมืองหลวงได้

“ข้อเท็จจริงที่ว่าเครื่องบินขนาดเล็ก ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าโดรนส่วนใหญ่ สามารถบินข้ามเมืองไปได้ไกลและเข้าใกล้จงหนานไห่ได้มากนั้น เป็นเรื่องที่น่าอับอายทางการเมืองและเป็นความบกพร่องด้านความปลอดภัยครั้งใหญ่” เรย์มอนด์ กัว รองประธานฝ่ายวิจัยของสภาการต่างประเทศแห่งนครชิคาโก (Chicago Council of Global Affairs) ประเทศสหรัฐฯ กล่าว

กัวกล่าวว่า อาจเป็นความผิดพลาดของนักบินหรือความผิดพลาดในเครื่องจักร แต่เสริมว่า “อาจเป็นการกระทำโดยเจตนา” ก็ได้

เครื่องบินลำดังกล่าวเป็นเครื่องบินสองที่นั่ง เครื่องยนต์เดียว รุ่น Aurora SA60L ผลิตโดยบริษัท ซันวาร์ดแอร์คราฟต์ (Sunward Plane) ของจีน ตามข้อมูลจากบริการติดตามเที่ยวบินไฟลต์เรดาร์ 24 (Flightradar24) มีความยาว 6.9 เมตร ปีกกว้าง 8.6 เมตร ออกแบบมาสำหรับการท่องเที่ยว การถ่ายภาพทางอากาศ และการบินเพื่อสันทนาการ

นอกประเทศจีน เหตุการณ์ในวันศุกร์ทำให้บางคนนึกถึงช่วงเวลาที่พวกเขาได้ยินเกี่ยวกับการโจมตี 9/11 เมื่อผู้ก่อการร้ายพลีชีพขับเครื่องบินโดยสารของสหรัฐฯ พุ่งชนตึกระฟ้าสองแห่งในมหานครนิวยอร์กของสหรัฐฯ ในวันที่ 11 ก.ย. 2001 ทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายพันคน

“นี่คือข้อความแจ้งเตือนข่าวแบบเดียวกับที่ฉันได้รับตอนที่เครื่องบินชนตึกแรกในเหตุการณ์ 9/11” ผู้ใช้รายหนึ่งเขียนบนเรดดิท (Reddit)

ชง จา เอียน นักวิชาการนอกประจำสถาบันคาร์เนกีจีน กล่าวว่า เหตุการณ์ที่คล้ายคลึงมากกว่าคือเหตุการณ์ในเดือน พ.ค. 1987 ช่วงปลายสงครามเย็น เมื่อมาเธียส รัสต์ นักบินสมัครเล่นชาวเยอรมัน นำเครื่องบินขนาดเล็กของเขาลงจอดในจัตุรัสแดงในกรุงมอสโก

“การบินและการลงจอดของเขาเน้นให้เห็นถึงช่องโหว่ร้ายแรงในระบบป้องกันภัยทางอากาศของโซเวียต เหตุการณ์นั้นนำไปสู่การปลดเจ้าหน้าที่ระดับสูงหลายคนที่รับผิดชอบด้านการป้องกันภัยทางอากาศและความมั่นคง” ชงกล่าว

ในทำนองเดียวกัน เขากล่าวเสริมว่า เจ้าหน้าที่บางคนอาจถูกปลดออกจากตำแหน่งเนื่องจากเหตุการณ์เครื่องบินชนในกรุงปักกิ่ง

“เครื่องบินขนาดเล็กชนตึก CITIC หมายความว่าโดรนหรือขีปนาวุธก็อาจทำได้เช่นกัน นี่เป็นเรื่องน่าอับอายสำหรับหน่วยงานรักษาความปลอดภัยที่รับผิดชอบกรุงปักกิ่ง”